Pontrhydfendigaid a'r Cylch
Mae Talfan yn hen dŷ, yn mynd nôl i’r ddeunawfed ganrif. Yr hyn sydd yn syndod yw bod tŷ oedd yn gartref i nifer o deuluoedd dros amser maeth wedi dirywio a chwympo mor gyflym, mewn mater o ddeng i ugain mlynedd. Gall llawer o bobl yr ardal gofio Shanco a Mary Hughes yn byw yn Talfan a mwy na thebyg bod rhai ohonynt wedi croesi trothwy’r drws lawer tro.
Fel arfer, mae ‘tal’ mewn enwau lleol yn cyfeirio at derfyn rhywbeth neilltuol, neu ryw fan uchel (y man uchaf) ; hefyd gall awgrymu y man pellaf.  Gan fod ‘ban’ yn meddwl crib neu uchelder, mae’n debyg mai ystyr Talfan yw terfyn y bannau, neu diwedd Penybannau (mae Penybannau i’w weld yng nghefndir y llun uchod)
SN743674
Talfan
yn edrych draw
at
Ffair  Rhos
a thros waun Penwernhir